AmarnepalNepal Data
सुरक्षा · सधैँ काम लाग्ने मार्गदर्शन

राहतभन्दा पहिले ठगी आइपुग्छ।

नेपालमा हरेक विपद्को ४८ घण्टाभित्रै नक्कली राहत अपिल देखिन्छन्, किनभने त्यही बेला उदारता सबैभन्दा बढी र जाँच सबैभन्दा कम हुन्छ। कुन ठगी कसरी चल्छ, त्यसलाई खुलाउने एउटै सङ्केत के हो, र कहाँ उजुरी गर्ने, तल छ।

नेपाल प्रहरी र वित्तीय निकायहरूले रसुवा बाढीको नाममा हुने ठगीबाट सचेत रहन र अनधिकृत सङ्कलनबाट टाढा रहन सार्वजनिक आग्रह गरेका छन्। ढाँचा राम्ररी दस्तावेजीकृत छ: नक्कली अपिल विपद्को पहिलो ४८ देखि ७२ घण्टाभित्रै देखिन्छन्। आर्थिक वर्ष २०२५/२६ मा नेपाल प्रहरीको साइबर ब्युरोमा २०,५०० भन्दा बढी उजुरी दर्ता भए, दैनिक करिब ५६, र विपद्को नाममा हुने सङ्कलन त्यसभित्रको दोहोरिइरहने माध्यम हो।

पाँच किसिमका ठगी, र प्रत्येकको सङ्केत

यी काल्पनिक वर्ग होइनन्। प्रत्येक नेपालमा चलिसकेको छ, र अर्को विपद्मा फेरि चल्नेछ।

01

नक्कल गरिएको अपिल

साँचो संस्थाको लोगो, लेखाइ र तस्बिर जस्ताको तस्तै नयाँ पृष्ठ वा पोस्टमा सारिन्छ, र एउटा कुरा मात्र फेरिन्छ, खाता नम्बर। बाँकी सबै मिलेकाले पाठकले अङ्कमाथि पनि विश्वास गर्छ।

सङ्केत: प्राप्तकर्ता खातालाई संस्थाकै वेबसाइटसँग भिडाउनुहोस्। सारिएको लेखाइ उस्तै हुन्छ; गन्तव्य हुँदैन।

02

QR साटिएको

फेसबुक, भाइबर र ह्वाट्सएपमा 'आधिकारिक राहत QR' भन्दै एउटा QR तस्बिर फैलिन्छ। QR आँखाले पढ्न सकिँदैन, त्यसैले त्यो व्यक्तिगत वालेटमा पुग्छ भन्ने कसैले थाहा पाउँदैन।

सङ्केत: स्क्यान गर्नुहोस्, तर पुष्टि गर्नुअघि एपले देखाउने खातावालाको नाम पढ्नुहोस्। नाम संस्थाको होइन भने त्यो संस्था होइन।

03

नक्कली उद्धार वा खोजी सेवा

बेपत्ता व्यक्तिका परिवारलाई आफन्त खोजिदिने, हेलिकप्टर मिलाइदिने वा सूचीमा पहुँच दिलाइदिने भन्दै शुल्क मागिन्छ। यो सबैभन्दा निर्दयी किसिम हो, किनभने यसले शङ्का गर्नै नसक्ने अवस्थाका मानिसलाई निशाना बनाउँछ।

सङ्केत: साँचो उद्धार वा खोजी सेवाले परिवारसँग पैसा लिँदैन। नेपाल प्रहरीले २०२६ मार्चमा नक्कली उद्धार ठगीमा ३२ जनाविरुद्ध मुद्दा चलाएको थियो। खोजीका लागि प्रहरी, जिल्ला प्रशासन वा रेडक्रसको खोजी सेवा प्रयोग गर्नुहोस्, सबै निःशुल्क।

04

पीडितको नाम दुरुपयोग

समाचारबाट झिकिएका साँचो पीडित र बाँचेकाहरूका तस्बिर प्रयोग गरेर, तिनीसँग कुनै सम्बन्ध नभएको व्यक्तिले व्यक्तिगत कोष चलाउँछ।

सङ्केत: कुनै परिवारको साँचो अपिल सामान्यतया वडा कार्यालय, जिल्ला शाखा वा चिनिएको स्थानीय संस्थामार्फत आउँछ, अपरिचितको व्यक्तिगत खाताबाट होइन।

05

'सरकारी कर्मचारी' को फोन

फोन गर्नेले मन्त्रालय, NDRRMA वा बैङ्कबाट भएको दाबी गर्दै, पीडितलाई राहत रकम दिलाउन OTP, कार्डको विवरण वा 'प्रोसेसिङ शुल्क' माग्छ।

सङ्केत: नेपालको कुनै पनि सरकारी कार्यालयले OTP माग्दैन। राहत पाउन कहिल्यै शुल्क तिर्नुपर्दैन।

पैसा पठाउनुअघि, पाँच कदम

  1. 1

    म्यासेजबाट होइन, संस्थाबाट सुरु गर्नुहोस्

    संस्थाको आफ्नै वेबसाइटको ठेगाना आफैँ टाइप गरेर खोल्नुहोस्, वा सरकारी पोर्टलमा सिधै जानुहोस्। फर्वार्ड भएको ह्वाट्सएप वा भाइबर म्यासेज, फेसबुक कमेन्ट, वा कसैले पठाएको QR तस्बिरबाट कहिल्यै नसुरु गर्नुहोस्।

  2. 2

    नम्बर मात्र होइन, खातावालाको नाम हेर्नुहोस्

    पैसा पठाउने पुष्टि गर्नुअघि बैङ्कले प्राप्तकर्ता खाताको दर्ता नाम देखाउँछ। आधिकारिक अपिलका लागि त्यो सरकारी कार्यालय वा दर्ता भएको संस्थाको नाम हुनैपर्छ। कुनै व्यक्तिको नाम देखियो भने त्यहीँ रोकिनुहोस्।

  3. 3

    व्यक्तिगत वालेट देखियो भने पठाउनु हुँदैन

    प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोष वा नेपाल रेडक्रसले व्यक्तिगत eSewa, Khalti वा IME Pay वालेट नम्बरमा पैसा उठाउँदैनन्। संस्थागत सङ्कलन बैङ्क खाता र आधिकारिक पोर्टलबाटै हुन्छ।

  4. 4

    जुनसुकै म्याद अस्वीकार गर्नुहोस्

    साँचो राहत कोष महिनौँसम्म खुला रहन्छ। हतार नै विपद् ठगीको मुख्य हतियार हो, किनभने त्यसले तपाईँलाई जाँच्न दिँदैन। 'आजै पठाउनुहोस्', 'एक घण्टामै म्याद सकिन्छ' जस्ता कुरा दबाबका औजार मात्र हुन्।

  5. 5

    संस्था छ कि छैन, र दर्ता छ कि छैन, दुवै जाँच्नुहोस्

    नसुनेको पृष्ठ वा व्यक्ति भए समाज कल्याण परिषद्को दर्ता सूचीमा खोज्नुहोस्, वा दर्ता नम्बर मागेर जाँच्नुहोस्। साँचो संस्थाले बिनाबहस दिन्छ। क्राउडफन्डिङ पृष्ठमा आयोजकको नाम छ कि छैन र पहिलेका अभियान छन् कि छैनन् हेर्नुहोस्।

पहिले नै भइसकेको भए, कहाँ उजुरी गर्ने

तपाईँ निशाना बन्नुभयो, वा नक्कली अपिल भेट्टाउनुभयो भने उजुरी गर्नुहोस्। विपद् चलिरहेकै बेला नक्कली पृष्ठको उजुरी गर्नुले तपाईँले कहिल्यै नभेट्ने मानिसहरूलाई जोगाउँछ।

नेपाल प्रहरी साइबर ब्युरो

अनलाइन ठगी र नक्कली सङ्कलन पृष्ठको उजुरी। भोटाहिटीस्थित ब्युरोमा प्रत्यक्ष वा नेपाल प्रहरीको अनलाइन उजुरी माध्यमबाट।

नेपाल प्रहरी आपत्कालीन

१००, अपराध भइरहेको अवस्थामा।

आफ्नो बैङ्क

पैसा पठाइसक्नुभएको छ भने तुरुन्तै बैङ्कमा फोन गरेर कारोबार फिर्ता (recall) माग्नुहोस्। यहाँ अरू सबै कुराभन्दा गति महत्त्वपूर्ण छ।

प्लेटफर्म

पोस्ट वा पृष्ठलाई फेसबुक, टिकटक वा क्राउडफन्डिङ प्लेटफर्ममै रिपोर्ट गर्नुहोस्। विपद् ठगी सामग्री यी प्लेटफर्मले अरू जुनसुकै श्रेणीभन्दा छिटो हटाउँछन्।

एउटा कुरा स्पष्ट भनौँ: अमरनेपालले यो वा अरू कुनै पनि विपद्का लागि कुनै कोष सञ्चालन गर्दैन, र यस साइटमा उल्लेख भएको कुनै पनि कुराबाट कमिसन लिँदैन। हाम्रो नाम प्रयोग गरेर पैसा उठाइएको देख्नुभयो भने त्यो हामी होइनौँ, र उजुरी गरिदिनुभयो भने आभारी हुनेछौँ।