01
नक्कल गरिएको अपिल
साँचो संस्थाको लोगो, लेखाइ र तस्बिर जस्ताको तस्तै नयाँ पृष्ठ वा पोस्टमा सारिन्छ, र एउटा कुरा मात्र फेरिन्छ, खाता नम्बर। बाँकी सबै मिलेकाले पाठकले अङ्कमाथि पनि विश्वास गर्छ।
सङ्केत: प्राप्तकर्ता खातालाई संस्थाकै वेबसाइटसँग भिडाउनुहोस्। सारिएको लेखाइ उस्तै हुन्छ; गन्तव्य हुँदैन।
02
QR साटिएको
फेसबुक, भाइबर र ह्वाट्सएपमा 'आधिकारिक राहत QR' भन्दै एउटा QR तस्बिर फैलिन्छ। QR आँखाले पढ्न सकिँदैन, त्यसैले त्यो व्यक्तिगत वालेटमा पुग्छ भन्ने कसैले थाहा पाउँदैन।
सङ्केत: स्क्यान गर्नुहोस्, तर पुष्टि गर्नुअघि एपले देखाउने खातावालाको नाम पढ्नुहोस्। नाम संस्थाको होइन भने त्यो संस्था होइन।
03
नक्कली उद्धार वा खोजी सेवा
बेपत्ता व्यक्तिका परिवारलाई आफन्त खोजिदिने, हेलिकप्टर मिलाइदिने वा सूचीमा पहुँच दिलाइदिने भन्दै शुल्क मागिन्छ। यो सबैभन्दा निर्दयी किसिम हो, किनभने यसले शङ्का गर्नै नसक्ने अवस्थाका मानिसलाई निशाना बनाउँछ।
सङ्केत: साँचो उद्धार वा खोजी सेवाले परिवारसँग पैसा लिँदैन। नेपाल प्रहरीले २०२६ मार्चमा नक्कली उद्धार ठगीमा ३२ जनाविरुद्ध मुद्दा चलाएको थियो। खोजीका लागि प्रहरी, जिल्ला प्रशासन वा रेडक्रसको खोजी सेवा प्रयोग गर्नुहोस्, सबै निःशुल्क।
04
पीडितको नाम दुरुपयोग
समाचारबाट झिकिएका साँचो पीडित र बाँचेकाहरूका तस्बिर प्रयोग गरेर, तिनीसँग कुनै सम्बन्ध नभएको व्यक्तिले व्यक्तिगत कोष चलाउँछ।
सङ्केत: कुनै परिवारको साँचो अपिल सामान्यतया वडा कार्यालय, जिल्ला शाखा वा चिनिएको स्थानीय संस्थामार्फत आउँछ, अपरिचितको व्यक्तिगत खाताबाट होइन।
05
'सरकारी कर्मचारी' को फोन
फोन गर्नेले मन्त्रालय, NDRRMA वा बैङ्कबाट भएको दाबी गर्दै, पीडितलाई राहत रकम दिलाउन OTP, कार्डको विवरण वा 'प्रोसेसिङ शुल्क' माग्छ।
सङ्केत: नेपालको कुनै पनि सरकारी कार्यालयले OTP माग्दैन। राहत पाउन कहिल्यै शुल्क तिर्नुपर्दैन।